10-16 Mayıs Engelliler Haftası Bilgilendirmesi
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi (KSÜ) Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp Ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Tuba Tülay Koca, 10 - 16 Mayıs Engelliler Haftası” dolayısıyla bilgilendirmelerde bulundu.
Fiziksel Tıp Ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Tuba Tülay Koca, şu bilgilere yer verdi:
“Engellilik, farklı topluluklarda değişen anlamlara sahip tartışmalı bir kavramdır. Engelli tanımı, şöyle yapılmaktadır: Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeni ile toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişi. Engellilik, insanların belirli etkinlikleri yapmalarını veya çevrelerindeki Dünya ile etkileşimde bulunmalarını zorlaştırır. Artı doğuştan gelen engellilik bilişsel, gelişimsel, entelektüel, zihinsel, fiziksel ve duyusal farklılıklar nedeniyle engelliler, "gereksiz yere izole edilir ve topluma tam katılımdan dışlanır." Bozuklukların bir sonucu olarak, engelliler doğumdan itibaren sakatlık yaşayabilir veya ömürleri boyunca engelli olarak etiketlenebilir. Engellilerin haklarına İlişkin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi engelliliği şu şekilde tanımlamaktadır: “Çeşitli engellerle etkileşim halinde olan uzun vadeli fiziksel, zihinsel, entelektüel veya duyusal bozukluklar topluma diğerleriyle eşit bir şekilde tam ve etkili katılımını engelleyebilir.”
Dünya Engellilik Raporuna göre, Dünya nüfusunun % 15'i veya 1 milyar insan engellilikten etkileniyor. Bir engellilik hali hazırda görülebilir veya doğası gereği görünmez olabilir. Bu sayının 450 milyonunun zihinsel veya nörolojik bir hastalıkla yaşadığı tahmin ediliyor ve bu insanların üçte ikisi büyük ölçüde damgalanma, ayrımcılık ve ihmal nedeniyle profesyonel tıbbi yardım istemeyecek duruma gelmektedirler.”
Engellilere yaklaşım sadece sağlık profesyonellerinin ve yöneticilerin sorumluluğunda değildir, toplumsal bütünsel bir süreçtir diyen Doç. Dr. Tuba Tülay Koca, açıklamasında şunları kaydetti:
“Dünya çapında her yıl 69 milyon kişinin travmatik beyin yaralanmalarına maruz kaldığı tahmin edilirken, 160 çocuktan biri otizm spektrumunda tanımlanıyor. Bunlar, şu anda bir engelle yaşayan milyonlarca insandan sadece birkaç örnek ve hem görünür hem de görünmeyen engellerle yaşayan tüm insanlar için engellerin kaldırılmasının önemini hatırlatıyor. Engellilere yaklaşım sadece sağlık profesyonellerinin ve yöneticilerin sorumluluğunda değildir, toplumsal bütünsel bir süreçtir. Her insan kendinin de bir gün potansiyel bir engelli adayı olabileceğini aklında tutarak ve empati yoluyla engelli kişilere bakış açısı geliştirmelidir.”
“Engellik kavramı sadece fiziksel engelliliğin ötesindedir.” diyen Doç. Dr. Tuba Tülay Koca, konuşmasını şöyle sürdürdü: “2020 engellilik teması 'Tüm Engelliler Görünmez' aynı zamanda akıl hastalığı, kronik ağrı veya yorgunluk, görme veya işitme bozuklukları, diyabet, beyin yaralanmaları, nörolojik bozukluklar, öğrenme farklılıkları, bilişsel işlev bozuklukları gibi hemen ortaya çıkmayan engellerin farkındalığının ve anlaşılmasının yayılmasına odaklanmaktadır. Engellik kavramı sadece fiziksel engelliliğin ötesindedir.”
“Pandemi Ruhsal ve Toplumsal Olduğu Kadar Bedensel Bir Kriz Durumu Oluşturdu”
COVID-19 salgınının tüm Dünya’da ki engelli insanların yaşamlarını ve zihinsel sağlığını büyük ölçüde etkilediğini belirten Doç. Dr. Tuba Tülay Koca, “İzolasyon, kopukluk, kesintiye uğramış rutinler ve azalan hizmetler, tüm Dünya’da engelli insanların yaşamlarını ve zihinsel sağlığını büyük ölçüde etkiledi. Dünya virüse karşı savaşmaya devam ederken, görünmez sakatlıkların yanı sıra bu potansiyel olarak zararlı - ve her zaman hemen görünmeyen - ruh sağlığı üzerindeki etkileri konusunda farkındalığın yayılması çok önemlidir. COVID-19'un küresel krizi, önceden var olan eşitsizlikleri derinleştiriyor, dışlanmanın kapsamını ortaya çıkarıyor ve engelliliğin dâhil edilmesi üzerine çalışmanın zorunlu olduğunu vurguluyor. Engelliler - bir milyar insan - toplumumuzda en çok dışlanan gruplardan biridir ve bu krizden ölümler açısından en çok etkilenenler arasındadır. Engellilerin geride bırakılmamasını sağlamak için entegre bir yaklaşım gereklidir. Bu vizyon tüm toplum, engelliler, onları temsil eden kuruluşlarla aktif istişare yoluyla elde edilebilecektir.”
